Orta Doğu’da Savaş Alarmı: İran-İsrail Gerilimi Küresel Enerjiyi ve Türkiye Ekonomisini Sarsıyor

Orta Doğu’da İran ile İsrail arasında hızla tırmanan askeri gerilim, bölgesel güvenlik dengelerini sarsarken küresel enerji piyasaları ve finans sistemleri üzerinde de etkilerini göstermeye başladı. Uzmanlar, çatışmaların kısa süreli bir operasyon olmaktan çıkabileceğini ve bölgesel istikrarsızlığın uzun vadeye yayılabileceğini değerlendiriyor.

ABD eski Başkanı Donald Trump çatışmaların birkaç hafta içinde sonuçlanabileceğini ifade ederken, birçok uluslararası güvenlik analisti İran’daki siyasi ve askeri yapının köklü olması nedeniyle savaşın aylar sürebileceği görüşünü paylaşıyor.

Bölgede Askeri Gerilim Genişliyor

ABD yönetimi tarafından paylaşılan istihbarat verilerine göre İsrail’in gerçekleştirdiği saldırılarda İran’a ait üst düzey askeri komutanların hedef alındığı açıklandı. Aynı süreçte sivillerin bulunduğu bazı noktaların da vurulduğuna dair görüntüler uluslararası kayıtlara yansıdı.

İran ise karşılık olarak İsrail’in farklı bölgelerine çok sayıda füze saldırısı düzenledi. Tel Aviv başta olmak üzere çeşitli şehirlerde olağanüstü hal ilan edilirken, İsrail hükümeti 12 Mart’a kadar sivil savunma önlemlerini artırdı ve halkın sığınaklara yönlendirilmesi çağrısında bulundu.

Çatışmalar yalnızca iki ülke ile sınırlı kalmadı. İran’ın Körfez bölgesindeki hedeflere yönelik saldırıları sonrası Katar, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde güvenlik önlemleri artırıldı. Irak’ın Erbil kentinin vurulması ise gerilimin coğrafi olarak genişlediğini gösteren gelişmeler arasında yer aldı.

Körfez Bölgesinde Ekonomik Hayat Yavaşladı

Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen görüntülerde özellikle Dubai’de günlük yaşamın ciddi şekilde aksadığı görüldü. Havaalanı geçişlerinin geçici olarak kapatıldığı ve yaklaşık 20 bin turistin bölgede mahsur kaldığı bildirildi.

BAE yönetimi piyasalardaki aşırı oynaklığı önlemek amacıyla ülke borsalarının iki gün süreyle kapatıldığını açıkladı. Bölgedeki ticari faaliyetlerde yavaşlama gözlenirken hava ve deniz taşımacılığı sigorta maliyetlerinin yükseldiği belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı Kritik Risk Noktası

Enerji piyasalarının odağında ise Hürmüz Boğazı bulunuyor. Dünya petrol ve doğalgaz ticaretinin yüzde 60’tan fazlasının geçtiği bu stratejik geçiş hattında Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait iki geminin vurulduğu bildirildi.

Uzmanlara göre Hürmüz’de yaşanabilecek uzun süreli bir aksama, küresel enerji arzında ciddi daralma yaratabilir. Bu risk nedeniyle petrol ve doğalgaz fiyatlarında yükseliş eğilimi başladı.

Küresel Piyasalar Tepki Vermeye Başladı

Çatışmaların ardından:

Petrol fiyatları yukarı yönlü hareket etti

Altın güvenli liman talebiyle değer kazandı

Enerji hisselerinde volatilite arttı

Ekonomistler, savaşın süresine ilişkin belirsizlik nedeniyle yatırımcıların temkinli hareket ettiğini ve piyasalarda dalgalanmanın devam edebileceğini belirtiyor.

İran İçinde Farklı Tepkiler

İran’dan gelen görüntülerde toplumun farklı kesimlerinde farklı tepkiler gözlendi. Bazı bölgelerde yas atmosferi hâkim olurken, bazı şehirlerde rejim karşıtı kutlama görüntülerinin ortaya çıktığı bildirildi. Analistler, bunun ülkedeki siyasi ve toplumsal ayrışmanın göstergesi olduğunu ifade ediyor.

Türk Ekonomisi Üzerindeki Olası Etkiler

Ekonomistler, Türkiye ekonomisinin gelişmeleri özellikle enerji fiyatları üzerinden hissedebileceğini belirtiyor. Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlı yapısı nedeniyle petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artışın:

cari açık,

enflasyon,

üretim maliyetleri

üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Bununla birlikte finans çevreleri, Borsa İstanbul’da işlemlerin devam edeceğini ancak küresel risk algısına bağlı olarak dalgalanmaların artabileceğini öngörüyor.

Savaşın Süresine İlişkin Belirsizlik Sürüyor

Uzmanlar, İran’daki mevcut yönetim yapısının uzun yıllara dayanan kurumsal bir sistem olduğunu ve kısa süreli askeri operasyonlarla siyasi dönüşüm yaşanmasının zor olduğunu ifade ediyor. Bu nedenle çatışmanın birkaç gün içinde sonuçlanması yerine uzun süreli bir güvenlik krizine dönüşme ihtimali üzerinde duruluyor.

Piyasa analistleri ise yatırımcıların belirsizlik dönemlerinde ani kararlar yerine temkinli ve dengeli hareket etmesi gerektiğini vurguluyor