Tarımda bazen üretmemek, üretmenin ta kendisidir. Nadas, tam da bu sessiz ama hayati sürecin adıdır. Bir tarlanın bir yıl boyunca ekilmeden dinlendirilmesi, ilk bakışta israf gibi algılansa da; özellikle kurak ve yarı kurak iklimlerde nadas, toprağın hayatta kalma stratejisidir.
Türkiye’nin büyük bölümünde tarım hâlâ yağışa bağlı yürütülüyor. İç Anadolu’dan Doğu Anadolu’ya uzanan geniş coğrafyada, toprağın suyla imtihanı her yıl biraz daha zorlaşıyor. İşte nadas, bu noktada toprağa zaman kazandırır. Yağan yağmurun toprakta tutulmasını sağlar, nemi depolar ve bir sonraki üretim sezonuna hazırlık yapar. Bu yüzden nadas, sadece boş bırakılmış arazi değil; planlı bir tarımsal tercihtir.
Ancak nadasın amacı toprağı tamamen kendi hâline bırakmak değildir. Aksine, nadas döneminde yapılan sürümlerle yabancı otlar kontrol altına alınır, toprağın su tutma kapasitesi artırılır. Yani nadas, pasif değil; doğru uygulandığında aktif bir toprak yönetimidir.
Öte yandan günümüz tarımında nadas tartışmalı bir noktaya da sahiptir. Artan girdi maliyetleri, daralan tarım alanları ve gıda arz güvenliği, “bir yıl ekmeden beklemek” lüks mü sorusunu gündeme getiriyor. Bu nedenle modern tarım anlayışı, nadası tamamen terk etmekten ziyade dönüştürmeyi hedefliyor. Baklagil ekimi, anızlı tarım ve muhafazakâr toprak işleme yöntemleriyle hem toprağın dinlenmesi sağlanıyor hem de üretim devam ediyor.
Unutmamak gerekir ki toprak da canlıdır. Sürekli üretim baskısı altında bırakılan toprak yorulur, verimden düşer. Nadas, toprağın sessiz nefes alma anıdır. Doğru yerde, doğru zamanda ve doğru yöntemle uygulandığında; bugünün değil, yarının verimini garanti altına alır.
Tarım politikaları şekillenirken nadası sadece “boş yıl” olarak değil, iklim gerçekleriyle uyumlu bir sürdürülebilirlik aracı olarak görmek gerekiyor. Çünkü bazen toprağa verilen en büyük değer, ona tanınan zamandır.
Zehra Bilici
Toplumsal analizleri ve özgün bakış açısıyla ajansımızın vizyoner kalemlerinden biri.
Tüm Makaleleri Görüntüle